Vluchten toen

Op maandagochtend 25 september 1944 krijgt de bevolking van Kerkrade te horen dat ze onmiddellijk moet vertrekken.

Huis aan huis komt de politie vertellen dat de stad binnen vier uur leeg moet zijn. Waarom de Duitse commandant hiertoe opdracht geeft, wordt nooit helemaal duidelijk. Is het eigenbelang, zodat er geen verzet van binnenuit kan plaatsvinden? Of is het een daad van medemenselijkheid, om de burgers niet langer in gevaar te brengen?Als enige in de geschiedenis voert de uittocht niet naar bezet gebied, maar naar het al bevrijde heuvelland.

Tijdens de afgesproken wapenstilstand is slechts één weg open, de stad uit. Als de stoet na uren lopen in bevrijd gebied is aangekomen, slaat alsnog het noodlot toe. In Imstenrade slaan granaten neer in de groep. Dagelijks vuurt een eenheid vanuit Duitsland op gezette tijden richting Nederland, om de geallieerden te laten weten dat ze nog steeds aanwezig zijn. Ook die dag, zich waarschijnlijk niet bewust van de tienduizenden mensen die hier dan de oversteek maken. 13 doden en vele gewonden zijn het gevolg.

Vluchten nu

De VN Vluchtelingenorganisatie UNHCR becijferde dat er in 2018 70,8 miljoen mensen op de vlucht zijn voor oorlog en geweld. Ruim de helft van hen is jonger dan 18 jaar.

Als mensen hun land moeten ontvluchten, wacht ze een lange, zware weg vol gevaren. Veel vluchtelingen belanden in een buurland op straat of in een tentenkamp. De vluchtelingen die naar Europa reizen, maken de oversteek vaak in bootjes die niet geschikt zijn voor zo’n gevaarlijke tocht. In 2018 zijn 2.262 migranten verdronken of vermist geraakt tijdens hun poging de Middellandse Zee over te steken. Ook de landroutes zijn niet zonder risico. Vluchtelingen zijn vaak afhankelijk van mensensmokkelaars en overgeleverd aan criminele bendes die hen slecht behandelen en uitbuiten.

Heeft u zelf een vluchtverhaal?

Heeft u verhalen, foto’s, films of andere materialen over de evacuatie van Kerkrade of over de opvang in het heuvelland in 1944?

Bent u als vluchteling naar Nederland gekomen en wilt u uw verhaal delen?

Wat heeft die gebeurtenis met u of uw familie gedaan?

Wij maken uw ervaringen graag toegankelijk voor een breed publiek.

Neem contact op wanneer u meer wilt weten of wilt deelnemen aan dit project.

Jan Werrij deelde zijn verhaal, hoe hij als 7-jarige hoorde dat ze moesten vertrekken:

“Ergens eind september, werd er ’s morgens in alle vroegte op de voordeur gebonsd. “Opstaan, opstaan jullie moeten weg”, werd er door een mannenstem in het Nederlands geschreeuwd. Het hele huis uiteraard in rep en roer. Mijn vader was er niet en ik had geen idee waar hij was. We hadden hem al een paar dagen niet meer gezien noch gehoord, dus nam moeder het heft in handen en nadat ze ons huilende kleintjes naar de keuken had gestuurd, opende ze dapper de voordeur.

In de deuropening verscheen een Nederlandse politieagent, vergezeld door een Duitser, die moeder duidelijk maakte, dat ze zo snel mogelijk wat spullen moest pakken en uit huis moest. Wij werden Kriegs ‘Unicef- Spergebied en moesten evacueren. Daar sta je dan als vrouw alleen met drie kleine kinderen, met het bevel het huis zo snel mogelijk te verlaten.

De paniek die toen heerste, kan ik me nog goed herinneren, snel werden de meest noodzakelijke spullen in een paar kussenslopen geknoopt en we moesten een driedubbele laag kleding aantrekken. De gevulde kussens werden over de fiets van mijn vader gehangen en samen met onze directe buren van rechts, verlieten we, als een stel worsten, ons pand.

Voor de deur moesten we nog een tijdje wachtten, voordat de mensenstroom op gang kwam. Later hoorde ik dat dit noodzakelijk was omdat de Duitsers de mijnen die ze onder onze straat gelegd hadden, tijdelijk weghaalden.”